To on powiedział: „Umieć żyć to: żyć lekko bez lekkomyślności; być wesołym bez swawoli; mieć odwagę bez brawury, zaufanie i radosną rezygnację”. Był świetnym obserwatorem ludzkich zachowań, przy pomocy opisu fizjonomii, sposobu mówienia i otoczenia bohaterów swych książek, czynił ich autentycznymi, godnymi wiary przejętego ich historią czytelnika. Współczesnych porywały zwłaszcza prowadzone przez nich dialogi, w których ujawniał się nie tylko jego pisarski kunszt, ale także umiejętność psychologicznej, trochę behawiorystycznej analizy.
Theodor Fontane (1819-98), który swego czasu uczęszczał do szkoły i mieszkał w Świnoujściu, był przedstawicielem poetyckiego realizmu. Krytykując w swoich powieściach określoną postać, często przechodził do szerszej krytyki społeczeństwa, jego zachowań, wyznawanych przez nie wartości. W powieści Effi Briest (1894), jednej z najpopularniejszych jego pióra, podjął się osądzenia hipokryzji, jaką dostrzegał w zachowaniach pruskiej burżuazji.